Кәдірхан Ербол
7М02186 – «Мүсін» БББ 2-курс магистранты
Ғылыми жетекші: Кайранов Е. Б.
PhD, «Көркемсурет» кафедра профессоры
Темірбек Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясы
Алматы, Қазақстан
Қазақстанның ұлан-ғайыр аумағы, әсіресе солтүстік, шығыс және батыс өңірлерінің табиғи-климаттық ерекшеліктері қар-мұз мүсін өнерін дамытуға аса қолайлы мүмкіндік береді. Қысы ұзақ әрі қатты аязды болып келетін бұл аймақтарда қар мен мұздың табиғи қоры мол сақталады. Ел аумағындағы көптеген өзендер, көлдер және су қоймалары қыс мезгілінде қалың әрі мөлдір мұз қабатымен жабылады. Осындай табиғи байлықты тиімді пайдалану арқылы қар мен мұздан алып көркем мүсіндер мен мұз қалашықтарын жасауға толық жағдай бар. Қар-мұз мүсін өнері тек көркем шығармашылықтың бір түрі ғана емес, ол қысқы туризмді дамытудың, өңірлік экономиканы жандандырудың және халықты маусымдық жұмыспен қамтудың маңызды тетігі бола алады. Әсіресе қыс мезгілінде жұмыс көлемі азаятын аймақтарда мұндай мәдени-туристік жобалар жергілікті халықтың табысын арттырып, әлеуметтік жағдайын жақсартуға ықпал етеді. Сонымен қатар, қар-мұз қалашықтары мен халықаралық фестивальдер өңірлердің мәдени өмірін жандандырып, кәсіпкерлік, қызмет көрсету және сауда салаларының дамуына серпін береді.
Әлемдік тәжірибеге назар аударатын болсақ, мұндай жобалардың экономикалық және мәдени маңызы өте жоғары екенін көруге болады. Соның айқын мысалы — Қытайдың Харбин қаласында ұйымдастырылатын халықаралық қар-мұз фестивалі (сурет №1) Харбин қаласы қар-мұз мүсіндері мен алып мұз қалашықтарының арқасында әлемге танылып, қысқы туризмнің ірі халықаралық орталықтарының біріне айналды. Бұл фестиваль қала экономикасының дамуына, туристер ағынының артуына және жергілікті халықтың әл-ауқатының жақсаруына зор ықпал етті. Сонымен қатар, қыс мезгілінде мыңдаған мүсіншілер мен жұмысшыларды жұмыспен қамтып, мәдени индустрияның маңызды бөлігіне айналды.
Қазақстанның табиғи-климаттық мүмкіндіктері де осындай халықаралық деңгейдегі қысқы фестивальдерді ұйымдастыруға толықтай жеткілікті. Егер мемлекет тарапынан қар-мұз қалашықтары мен қар-мұз мүсін фестивальдерін дамыту арнайы жоспарланып, тұрақты түрде ұйымдастырылатын болса, бұл елдегі қысқы туризмді жаңа деңгейге көтерер еді. Ол үшін жауапты ұйымдастырушыларды бекітіп, қажетті қаржылай қолдау көрсетіп, жүйелі бақылау мен басқару жұмыстарын жүргізу маңызды. Мұндай жобаларға жергілікті халықты, кәсіби мүсіншілерді, суретшілерді және жас өнерпаздарды кеңінен тарту қажет. Бұл бір жағынан халықтың шығармашылық белсенділігін арттырса, екінші жағынан өңірлік экономиканың дамуына мүмкіндік береді. Қысқы фестивальдер арқылы Қазақстанның солтүстік, шығыс және батыс аймақтарына туристердің қызығушылығын арттырып қана қоймай, осы өңірлердің әлеуметтік және демографиялық дамуына да оң әсер етуге болады.
Болашақта халықаралық деңгейдегі қар-мұз фестивальдерін тұрақты түрде өткізу арқылы Қазақстан дүниежүзілік қысқы туризм картасында өзіндік орны бар мемлекетке айналу мүмкіндігіне ие. Әлемнің түкпір-түкпірінен мүсіншілерді, саяхатшыларды және қысқы өнер әуесқойларын шақырып, халықаралық қар-мұз мүсін байқауларын ұйымдастыру Қазақстанның мәдени беделін арттырып, халықаралық ынтымақтастық пен тәжірибе алмасудың маңызды алаңына айналар еді. Мұндай бастамалар елдің өркениеттік дамуын, шығармашылық әлеуетін және табиғи ерекшелігін әлемге танытатын маңызды мәдени-экономикалық жоба болмақ.
Сурет №1. Қытай харбиндегі Зеньков шіркеуі және қар мүсін
Әсіресе қысы ұзақ әрі суық өңірлерде қар-мұз мүсін фестивальдерін ұйымдастыруға қолайлы мүмкіндік бар. Қазақстанның қысқы климаты негізінен шұғыл континенттік сипатқа ие. Ел аумағының басым бөлігінде қыс мезгілі ұзақ, аязды және қарлы болып келеді. Солтүстік, Орталық және Шығыс Қазақстан өңірлерінде қар жамылғысы қалың әрі тұрақты сақталады. Қаңтар айының орташа температурасы -17°С болса, кей күндері -42–48°С-қа дейін төмендейді. Осындай табиғи жағдайлар Қазақстанда қысқы туризмді дамытуға, соның ішінде қар-мұз қалашықтары мен қар-мұз мүсін фестивальдерін ұйымдастыруға толық мүмкіндік береді. Бұл шаралар өңірлік экономиканы дамытуға, әлемнің түкпір-түкпірінен мүсіншілер мен туристерді тартуға ықпал етер еді. Сонымен қатар, отандық мүсіншілер мен фестивальге қатысатын жұмысшылардың табысын арттырып, жаңа жұмыс орындарының ашылуына жол ашады. Қысқы туризм арқылы елді мекендерді дамытуға, халықтың тұрмыс деңгейін көтеруге және кәсіпкерлікті жандандыруға болады. Бұған Қытайдағы Харбин қаласында жыл сайын өтетін халықаралық қар-мұз фестивалі айқын мысал бола алады. Аталған фестиваль өңірлік экономиканың дамуына, халықтың табысын арттыруға және туристерді көптеп тартуға үлкен үлес қосып отыр. Сонымен бірге Харбин қаласын әлемге танытқан табысты жобалардың біріне айналды.
Қазақстанның табиғи-климаттық жағдайы да осындай халықаралық деңгейдегі қысқы фестивальдерді өткізуге толықтай қолайлы. Егер мемлекет тарапынан тиісті қолдау көрсетілсе, бұл қысқы туризмді дамыту арқылы халықтың әл-ауқатын жақсартуға, қысы суық өңірлердің дамуына және Қазақстанның мәдени-туристік әлеуетін халықаралық деңгейде танытуға мүмкіндік беретін маңызды қысқы іс-шаралардың бірі болар еді. Қазақстан мүсін өнерінің тарихы өте тереңде жатыр. Ол мыңжылдықтарды қамтып, ежелгі балбал тастардан бастау алып, заманауи кәсіби өнерге дейінгі күрделі даму жолынан өтті. Қазақстан аумағындағы мүсін өнерінің пайда болу тарихы үш мың жылдан асады. Ал қар-мұз мүсін өнерінің Қазақстанда дамығанына тәуелсіздік алғаннан бергі уақытты есептегенде небәрі 30 жылдан асады. Бұл мүсін түрі әлі күнге дейін көптеген мүсіншілер тарапынан толыққанды кәсіби өнер ретінде кеңінен мойындала қойған жоқ. Оның басты себептерінің бірі — қар-мұз мүсіндерінің тек қыс мезгілінде, аязды ауа райында ғана жасалуы. Осындай табиғи шектеулерге байланысты бұл өнер түріне қызығушылық танытатын мүсіншілер саны да аз болып келеді. Соған қарамастан, Қазақстанда қар-мұз мүсін өнерінің дамуына елеулі үлес қосып жүрген кәсіби мүсіншілер бар. Олардың қатарында Сәрсенбиев Бағдат Әмірбекұлы, Жұмағұлов Талғат Нұрланұлы, Талапхан Азамат, Марат Абылкасимов және Талғат Әбділдаев сынды мүсіншілерді атауға болады. Аталған шеберлер елімізде және шетелдерде ұйымдастырылатын халықаралық қар-мұз фестивальдеріне қатысып, мол тәжірибе жинақтап, жоғары жетістіктерге қол жеткізіп келеді. Бұл мүсіншілердің еңбегі Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің дамуына серпін беріп, оның болашақта кәсіби өнердің маңызды бағыттарының біріне айналуына негіз қалайды.
Сәрсенбиев Бағдат Әмірбекұлы (сурет №2), Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің дамуына елеулі үлес қосып жүрген жас әрі талантты мүсіншілердің бірі. Ол осы салада ұзақ жылдар бойы үздіксіз еңбек етіп, халықаралық деңгейдегі қысқы өнер фестивальдеріне белсенді қатысып келеді. Өз шығармашылығы арқылы қар-мұз мүсін өнерінің кәсіби бағыт ретінде қалыптасуына атсалысып жүрген шебердің тәжірибесі мен еңбегі ерекше назар аударуға лайық. Бағдат Әмірбекұлы 2012 жылдың қаңтар айында Ресейдің Мәскеу қаласында ұйымдастырылған мұз қалашығы құрылысына қатысып, халықаралық деңгейдегі алғашқы ірі тәжірибелерінің бірін жинақтады. Кейін 2014 жылдың ақпан айында Ресей Федерациясының Санкт-Петербург қаласында өткен мұз қалаларының құрылысына қатысып, қар-мұз сәулеттік композицияларын жасау бағытындағы кәсіби шеберлігін шыңдай түсті. 2016 жылдың қаңтарында Қытай Халық Республикасында өткен мұз қалаларының құрылысына қатысуы оның шығармашылық ізденісін жаңа деңгейге көтерді. Қытайдың әлемге әйгілі қысқы мұз фестивальдеріндегі тәжірибе жас мүсіншіге халықаралық қар-мұз өнерінің техникалық ерекшеліктері мен заманауи бағыттарын терең меңгеруге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, 2018 жылы Қазақстанның Алматы облысы, Жаркент қаласында орналасқан тарихи “Орбұлақ” мемориалдық кешенінің құрылысына қатысуы оның тек қар-мұз мүсін өнерімен ғана емес, тарихи-мәдени бағыттағы монументалды жобалармен де айналысатынын көрсетеді. Бұл оның шығармашылық ауқымының кеңдігін және кәсіби ізденісінің жан-жақтылығын аңғартады.
2025 жылдың қаңтар айында Қытай Халық Республикасының Харбин, Цзямусы және Чанчунь қалаларында өткен халықаралық мұз фестивальдеріне қатысып, қар-мұз мүсін жасау саласындағы тәжірибесін одан әрі толықтырды. Әлемдік деңгейдегі бұл фестивальдерде ол түрлі марапаттарға ие болып, халықаралық мүсіншілер қауымымен тәжірибе алмасуға мүмкіндік алды. Бүгінде Сәрсенбиев Бағдат Әмірбекұлы қар-мұз мүсін өнерін дамыту жолындағы шығармашылық және кәсіби зерттеулерін тоқтатпай, осы бағыттағы ізденістерін жалғастырып келеді. Оның еңбегі Қазақстандағы қысқы мүсін өнерінің болашағына жол ашып, жас мүсіншілерге шабыт беретін маңызды шығармашылық үлгі болып саналады.
Сурет №2 мүсіншілер
Жұмағұлов Талғат Нұрланұлы — Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің қалыптасуы мен дамуына елеулі үлес қосып жүрген кәсіби суретші-мүсіншілердің бірі. Ол көптеген халықаралық фестивальдер мен симпозиумдарға қатысып, қар мен мұздан жасалатын мүсін өнерінің шебері ретінде танылып келеді. Өз шығармашылығы арқылы ұлттық мәдениет пен заманауи мүсін өнерін ұштастырып жүрген талантты мүсінші халықаралық тәжірибелер арқылы кәсіби шеберлігін үнемі жетілдіріп отырады. 2013 жылы Алматы қаласында өткен “Сегіз көл” халықаралық қар және мұз симпозиумына қатысуы Талғат Нұрланұлының осы саладағы шығармашылық жолындағы маңызды кезеңдердің бірі болды. Ал 2014 жылы Ресейдің Санкт-Петербург қаласында ұйымдастырылған “Мұз ертегісі” халықаралық мұз фестиваліне қатысып, шетелдік мүсіншілермен тәжірибе алмасуға мүмкіндік алды. 2015 жылы Қорғас қаласында өткен халықаралық мұз және қар фестивалінде де өзінің кәсіби шеберлігін көрсетіп, жүлдегер мүсіншілер қатарынан көрінді. Талғат Жұмағұлов қар-мұз мүсін өнерін тек шығармашылық бағыт ретінде ғана емес, ұлттық мәдениетті халықаралық деңгейде танытудың маңызды құралы ретінде қарастырады. Оның туындыларында қазақ халқының тарихы, рухани дүниесі мен ұлттық символдары кеңінен көрініс табады.
2016 жылдың қаңтар айында Қорғас қаласында Қазақстан мен Қытай мүсіншілерінің қатысуымен ерекше халықаралық қар және мұз фестивалі өтті. Бұл фестивальде екі елдің шеберлері мұз бен қардан ұлттық рәміздер мен тарихи бейнелерді сомдап, көрермендерге ерекше мұз галереясын ұсынды. Қазақстандық мүсіншілер төрт күн бойы ашық аспан астында еңбек етіп, нағыз қысқы өнер туындыларын жасады. Байқауға қатысқан шеберлер үшін мұндай халықаралық фестивальдер (сурет №3), шығармашылық тәжірибе жинаудың, жаңа технологиялар мен әдістерді меңгерудің маңызды алаңы саналады. Фестиваль барысында қазақстандық мүсіншілер “Бәйтерек”, “Ұмай Ана”, “Алтын адам”, “Бостандық”, “Қорқыт үні” және “Сақ барысы” секілді ұлттық мазмұндағы мұз мүсіндерін ұсынды. Бұл туындылар қазақ халқының тарихын, мәдениетін және рухани болмысын бейнелейтін ерекше жұмыстар ретінде жоғары бағаланды.
Аталған фестивальде мүсінші Талғат Әбділдаев екінші орынды иеленсе, Талғат Жұмағұлов үздік үш жеңімпаздың қатарына енді. Фестивальдің бас жүлдесін Қытайдың тәжірибелі шебері жасаған “Айдаһар” мүсіні жеңіп алды. Мұз қалашығында айдаһар, түйе керуені, алтын балық, барыс секілді көптеген кейіпкерлер бейнеленіп, балалар мен ересектерге ерекше әсер сыйлады. Сонымен қатар, фестиваль аясында автомобиль көрмесі, спорттық жарыстар және сән көрсетілімдері ұйымдастырылып, мәдени-көпшілік шаралар кең көлемде өткізілді. Осындай халықаралық фестивальдерге тұрақты қатысу арқылы Талғат Жұмағұлов қар-мұз мүсін өнеріндегі тәжірибесін молайтып, Қазақстандағы қысқы мүсін өнерінің дамуына өз үлесін қосып келеді. Бүгінде ол кәсіби шығармашылық жолын табандылықпен жалғастырып, жас мүсіншілерге үлгі болатын өнер иелерінің бірі ретінде танылуда.
Сурет №3. 2016 ж Қорғаста қазақ және қытай мүсіншілерінің фестивалінде
Павлодарлық мүсінші Марат Әбілқасымов — Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің қалыптасуы мен дамуына зор үлес қосқан тәжірибелі шеберлердің бірі. Ол жиырма жылдан астам уақыт бойы мұзбен жұмыс істеп, еліміздің қысқы сәндік-мүсін өнерінің дамуына елеулі еңбек сіңіріп келеді. Оның қолынан шыққан мұз мүсіндері Павлодар, Астана, Алматы, Қарағанды және Бурабай сияқты көптеген қалалардың қысқы келбетін көркейтіп, тұрғындар мен қонақтардың ерекше қызығушылығын тудырған.
Сурет №4 Марат Әбілқасымов
Марат Әбілқасымовтың шығармашылық жолы Қазақстандағы алғашқы қар-мұз қалашықтарының қалыптасу кезеңімен тығыз байланысты. 1990-жылдардың соңында ол Павлодар қаласында салынған әйгілі мұз қалашықтарын жасауға қатысып, осы өнердің кәсіби дамуына белсенді атсалысты. Сол кезеңде Павлодардағы мұз қалашықтары тек өңір көлемінде ғана емес, бүкіл Қазақстандағы ең ірі әрі ерекше қысқы композициялар қатарында танылды. Павлодар қаласындағы алғашқы мұз қалашықтары 1995 жылы белгілі мүсінші Бота Машраповтың бастамасымен салына бастады. Алғашында мүсіндер қардан жасалса, кейіннен технология жетілдіріліп, мұздан күрделі композициялар жасау қолға алынды. Бота Машрапов бұл жұмыстарға жергілікті суретшілер мен мүсіншілерді тартып, ортақ шығармашылық алаң қалыптастырды. Сол жылдары қалалық мәдениет үйінің маңында ауқымды мұз қалашықтары салынып, олардың құрылысына түрлі мекемелер мен ұйымдар белсенді түрде қатысқан. Мүсіндерге қажетті мұз кірпіштерін жергілікті әскери бөлімнің сарбаздары дайындаған. Мұз Усолка өзенінен арнайы кесіліп алынып, кейін мұз қалашығы салынатын орынға жеткізілген. Бұл жұмыстар үлкен еңбек пен үйлесімді ұйымдастыруды талап етті. Қыс мезгіліндегі мұндай ортақ шығармашылық жобалар Павлодар қаласының мәдени өміріндегі маңызды оқиғалардың біріне айналды.Уақыт өте келе Павлодарда мұндай ауқымды мұз қалашықтарын салу дәстүрі бәсеңдегенімен, қала көшелері мен алаңдарында мұз мүсіндерін жасау жалғасын тапты. Осы кезеңде Марат Әбілқасымовтың кәсіби шеберлігі кеңінен танылып, ол елорда мен Қазақстанның өзге қалаларында ұйымдастырылған түрлі байқаулар мен фестивальдерге шақырыла бастады.
Мүсіншінің мұзбен жұмыс істеудегі жылдамдығы, техникалық шеберлігі мен көркемдік шешімдері қазылар алқасының жоғары бағасына ие болды. Ол көптеген жарыстарда жүлделі орындарға қол жеткізіп, Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің беделді өкілдерінің біріне айналды. (сурет №4), Марат Әбілқасымовтың еңбегі еліміздегі қысқы мүсін өнерінің дамуына негіз қалап, кейінгі жас мүсіншілерге үлкен тәжірибе мектебі болды.
2019 жылдың 12 қаңтарында Астана қаласының Ботаникалық бағында халықаралық мұз мүсіндері фестивалі бастау алып, бұл шара елорданың қысқы мәдени өміріндегі маңызды оқиғалардың біріне айналды. Есіл ауданы әкімдігі ұйымдастырған фестивальге Қазақстаннан және шетелдерден келген кәсіби мүсіншілер қатысып, мұздан жасалған ерекше көркем композицияларын көпшілік назарына ұсынды. Байқауға Қазақстанмен қатар Ресей мен Қытай командалары қатысып, халықаралық шығармашылық тәжірибе алмасу алаңы қалыптасты.
Фестивальге әрқайсысы екі-үш адамнан құралған 16 команда өтінім берген болса, олардың 14-і финалдық кезеңге жолдама алды. Қатысушылар бірнеше күн бойы ашық аспан астында мұзбен жұмыс істеп, күрделі көркем мүсіндер жасады. Бұл фестиваль тек байқау ғана емес, сондай-ақ қысқы мүсін өнерін дамытуға, мәдени туризмді жандандыруға және халықаралық достық қарым-қатынасты нығайтуға бағытталған маңызды мәдени жоба болды. Есіл ауданы әкімінің орынбасары міндетін атқарушы Нұрлан Омаров фестивальдің басты мақсаты шығармашылық тәжірибе алмасу, елорда тұрғындары мен қонақтарының бос уақытын мазмұнды өткізуіне жағдай жасау және Астананың мәдени туризм орталығы ретіндегі имиджін қалыптастыру екенін атап өтті. Сонымен қатар, ол бұл іс-шараның жыл сайын дәстүрлі түрде өткізіліп, қатысушылар географиясының кеңейе беретініне сенім білдірді.
Фестивальдің негізгі тақырыбы “Шығыс ертегісі: Астананың 1001 түні” деп аталып, Ботаникалық бақ пен мұз қалашығы түгелдей шығыстық ертегі әлемінің атмосферасында безендірілді. Мұз мүсіндері арқылы шығыс мәдениетінің кейіпкерлері, аңыздық бейнелер мен ертегі сюжеттері көркем түрде бейнеленді. Кешкі жарық шамдарымен көмкерілген мұз композициялары көрермендерге ерекше әсер сыйлап, қысқы ертегі әлемін көз алдына әкелді. Астана қаласы Суретшілер одағының төрағасы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген мәдениет қайраткері және байқаудың қазылар алқасының төрағасы Жанұзақ Мүсәпір қатысушылардың жұмысына жоғары баға беріп, фестивальдің “1001 түн” шығыс ертегілерінің желісімен ұйымдастырылғанын атап өтті. Оның айтуынша, әрбір команда өз жобасын алдын ала Есіл ауданы әкімдігі мен Қазақстан Суретшілер одағына ұсынған. Қазылар алқасы мүсіндерді бағалау кезінде композициялардың көркемдік ерекшелігіне, техникалық күрделілігіне, тақырыптың ашылуына, идеялық мазмұнына және орындалу сапасына ерекше назар аударған. Мүсіндерді жасау үшін пайдаланылған мұз Есіл өзенінен арнайы дайындалып алынған. Табиғи мұздан жасалған композициялар Ботаникалық бақтың қысқы көрінісімен үйлесіп, келушілерге ерекше эстетикалық әсер сыйлады. Мұз қалашығы елорда тұрғындары мен қонақтары үшін қысқы демалыстың көркем мәдени кеңістігіне айналды.
Фестиваль қорытындысы бойынша ресми жабылу рәсімі өткізіліп, қатысушы командалар дипломдармен, кубоктармен және арнайы сертификаттармен марапатталды. Сонымен қатар, әр командаға 40 мың теңге көлемінде ақшалай сыйақы табысталды. Байқаудың жалпы жүлде қоры үш миллион теңгені құрады. Бірінші орын үшін 700 мың теңге, екінші орынға 500 мың теңге, үшінші орынға 300 мың теңге және Гран-при иегеріне бір миллион теңге көлемінде сыйақы белгіленді.
Қазылар алқасының шешімі бойынша бірінші орын Қытайдың “Харбин” командасына “Павлиндер Оңтүстік-Шығысқа ұшады” композициясы үшін берілді. Екінші орынды “Astana Ice Master” командасы “Синдбад-мореход және Айдаһар” атты мүсінімен иеленсе, үшінші орын Гонконг қаласынан келген команданың “Алладин мен Жасминнің Астанаға саяхаты” композициясына бұйырды. Ал фестивальдің бас жүлдесін Ақмола облысының “Степняки” командасы “Дала гравитациясы” атты ерекше туындысымен жеңіп алды (сурет №5). Фестивальге қатысқан Қытай командалары бұл шараға халықаралық тәжірибе алмасу, шығармашылық байланыстарды нығайту және мәдени достықты дамыту мақсатында келгендерін атап өтті. Осындай халықаралық фестивальдер Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің дамуына жаңа серпін беріп, елорданың мәдени кеңістігін байыта түсті. Сонымен қатар, бұл шара Астананың қысқы туризм мен халықаралық мәдени фестивальдер орталығы ретінде қалыптасуына ықпал ететін маңызды бастамалардың бірі болды.
Сурет №5. Астана қаласының мұз мүсіндері фестивалі
Қорыта айтқанда, Қазақстандағы қар-мұз мүсін өнерінің қалыптасуы мен дамуына қажетті табиғи, климаттық және шығармашылық алғышарттардың толықтай бар екендігі анық байқалады. Ел аумағының басым бөлігіндегі ұзақ әрі аязды қыс мезгілі, қалың қар жамылғысы мен тұрақты төмен температуралар қар-мұз мүсін өнерін дамытуға өте қолайлы табиғи орта қалыптастырады. Сонымен қатар, халықаралық фестивальдерге қатысып, мол тәжірибе жинақтаған кәсіби мүсіншілердің болуы Қазақстанда бұл өнер түрінің болашағы зор екенін дәлелдейді. Бүгінде Қазақстандық мүсіншілер Ресей, Қытай және өзге де елдердегі халықаралық қар-мұз фестивальдеріне қатысып, жүлделі орындарға ие болып, ұлттық мәдениетті әлемге танытып келеді. Бұл — Қазақстанда қар-мұз мүсін өнерінің кәсіби деңгейге көтерілгенінің нақты көрінісі. Алайда осы мүмкіндіктерді жүйелі түрде мемлекет деңгейінде қолдап, ұйымдастыру қажеттілігі әлі де өзекті болып отыр.
Егер мемлекет тарапынан әр өңірдің климаттық ерекшеліктеріне сай қар-мұз қалашықтары мен халықаралық мүсін фестивальдерін өткізу ісі арнайы жоспарланып, тұрақты түрде ұйымдастырылатын болса, бұл Қазақстанның қысқы туризмін дамытудағы маңызды стратегиялық бағыттардың біріне айналар еді. Әр облыста қысқы мәдени орталықтар қалыптасып, жаңа жұмыс орындары ашылып, туризм мен шағын кәсіпкерлік дамуына серпін берілер еді. Сонымен бірге қонақүй, қоғамдық тамақтану, көлік, сауда және мәдени қызмет көрсету салаларының экономикалық айналымы артып, өңірлік экономиканың жандануына ықпал етеді. Қар-мұз фестивальдері тек экономикалық табыс көзі ғана емес, ұлттық мәдениетті, тарихи мұраны және заманауи шығармашылықты халықаралық деңгейде танытатын мәдени дипломатия құралы бола алады. Мұндай фестивальдер арқылы Қазақстан өзінің табиғи ерекшелігін, шығармашылық әлеуетін және өркениеттік дамуын әлемге паш етеді. Әсіресе қысқы өнер мен қысқы туризм саласында Қазақстан Орталық Азиядағы жетекші мәдени орталықтардың біріне айналу мүмкіндігіне ие.
Сондықтан қар-мұз мүсін өнерін дамыту — тек маусымдық мәдени шара емес, ол ұлттық өнерді қолдау, өңірлерді дамыту, халықаралық туризмді жандандыру және ел имиджін нығайтудың маңызды бағыты ретінде қарастырылуы тиіс. Мемлекеттік қолдау, жүйелі жоспарлау және кәсіби ұйымдастыру арқылы Қазақстан болашақта әлемге әйгілі қысқы фестивальдер өткізетін мемлекеттердің қатарына қосыла алады. Бұл өз кезегінде халықтың әл-ауқатын арттыруға, жастардың шығармашылыққа қызығушылығын дамытуға және егемен еліміздің мәдени беделін халықаралық деңгейде көтеруге қызмет ететін маңызды қадам болар еді.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі :
- Қазақ бейнелеу өнеріндегі мүсін жанры: тарихы, даму ерекшеліктері және Еркін Мергенов пен Нұрлан Далбайдың үлесі, https://stud.kz/referat/show/1024989
- Надежда ПЛЯСКИНА. Суық шығармашылық. 22 Қаңтар 2016. https://time.kz/articles/grim/2016/01/22/holodnoe-tvorchestvo
- Надежда ПЛЯСКИНА, Юрий Беккердің суреті және Талғат ӘБДІЛДАЕВТЫҢ жеке мұрағатынан
- Ледяная красота: известный казахстанский скульптор более 20 лет работает со льдом. 30 Декабрь 2023. https://www.inform.kz/ru/kazahi-s-altaya-zanyali-prizovoe-mesto-na-mezhdunarodnom-konkurse-snezhnih-skulptur-714460
- Мұз мүсін жасаудан халықаралық байқау өтеді. 11.01.2019 ж. https://ortcom.kz/kk/novosti/mz-msin-zhasaudan-halyaraly-bajau-tedi